106 lat temu, 12 września 1916 roku, w Piotrogrodzie zmarł Zygmunt Balicki – socjolog, publicysta, polityk i jeden z ideologów Narodowej Demokracji.

Urodzony w 1858 roku w Lublinie, kształcił się w lubelskim Gimnazjum Męskim i studiował nauki społeczne na uniwersytetach w Petersburgu, Zurychu i Genewie, uzyskując stopień doktora praw.

Od 1891 roku był korespondentem Towarzystwa Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswilu. Uchodzi za jednego z pierwszych ideologów polskiego ruchu narodowego. We współpracy z Romanem Dmowskim założył w 1893 Ligę Narodową, a w 1897 Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne.

Po wybuchu I wojny światowej opowiedział się po stronie państw Ententy. Wraz z Wiktorem Jarońskim był zwolennikiem i pomysłodawcą utworzenia polskich jednostek wojskowych u boku armii rosyjskiej (Legion Puławski).

Balicki traktował patriotyzm jako uczucie mające charakter uniwersalny, podobnie pojmowany w różnych państwach. Nacjonalizm, o wiele dojrzalszy, przedstawiał jako zjawisko intelektualne, różne w różnych krajach, o charakterze dzielącym narody.

Był za to zwolennikiem demokratyzmu jako sposobu na aktywizację polskich mas ludowych
i zaangażowanie ich w życie narodowe. Zarzucał Polakom prowincjonalizm i zbyt łatwe akceptowanie tego, co zachodnie. Socjalizm piętnował za dogmatyzm, zagraniczną proweniencję, odrzucał teorię walki klas, dążenie socjalistów do dyktatury partii.

Zobacz również: