31 lat temu, 8 grudnia 1991 roku, na spotkaniu w Wiskulach (obwód brzeski Białorusi) głowy państwa Rosji, Ukrainy oraz Białorusi przypieczętowały rozkład ZSRS.

Rok ten był apogeum agonii Związku Sowieckiego – rady najwyższe republiki białoruskiej i ukraińskiej uchwaliły niepodległość tych państw w sierpniu, a rywalizacja o władzę między Michaiłem Gorbaczowem (prezydentem ZSRS) i Borysem Jelcynem (prezydentem republiki rosyjskiej) weszła w decydującą fazę. Jelcyn, jako lider stronnictwa prodemokratycznego, dążył do zniesienia i tak już konającego systemu sowieckiego.

Posłużył się przy tym sprytnym zabiegiem dyplomatycznym. Spotkanie w Wiskulach miało oficjalnie dotyczyć kwestii dostaw gazu z Rosji na Białoruś i Ukrainę wewnątrz ZSRS. Jelcyn jednak deklarował, iż ma związane ręce, gdyż to Gorbaczow jako głowa państwa związkowego o wszystkim decydował.

Wobec tego Jelcyn wraz z przywódcami tych dwóch republik, Stanisławem Szuszkiewiczem (Białoruś), i Łeonidem Krawczukiem (Ukraina) podpisali porozumienie o utworzeniu Wspólnoty Niepodległych Państw. Dokument ten stanowił, że ZSRS przestawał istnieć jako byt geopolityczny oraz podmiot prawa międzynarodowego, lecz zgodnie z sowiecką konstytucją został przyjęty nielegalnie.

Wszedł jednak realnie w życie i do końca 1991 roku grono WNP poszerzyło się o wszystkie byłe republiki sowieckie oprócz Gruzji (która dołączyła do Wspólnoty dwa lata później) i państw bałtyckich.

Zobacz również: