Teresa Grodzińska, ochotniczka-sanitariuszka w 4 pułku piechoty Legionów w czasie wojny z bolszewikami, urodziła się w Jaszowicach (Ziemia Radomska) 123 lata temu, 20 grudnia 1899 roku.

Pochodziła z rodziny ziemian herbu Kuszaba, podczas nauki w radomskim gimnazjum działała w harcerstwie oraz Organizacji Młodzieży Narodowej. W 1918 roku, dwa lata po ukończeniu szkoły, przeniosła się do Warszawy, uczęszczając do szkoły ogrodniczej. Porzuciła ją jednak latem 1920 roku, gdy Armia Czerwona parła na zachód, ku stolicy.

Rozpoczęła wtedy praktykę w Szpitalu Ujazdowskim, jednak docelowo chciała znaleźć się na froncie. Trafiła wpierw do kompanii sanitarnej przy Brygadzie Jazdy Ochotniczej majora Jaworskiego, słynnego kresowego zagończyka. Stamtąd przeniesiono ją do 4. pp Legionów w okolicy Hrubieszowa. Podczas odwrotu przenosiła rannych pod ostrzałem przez płonący most na Huczwie, wycofała się jako jedna z ostatnich.

Początkiem września jej pułk został otoczony przez kawalerię Budionnego pod Stepankowicami, trafiła do niewoli gdy odmówiła wycofania się i nadal opatrywała rannych. Zginęła w Czortowicach, gdzie przez kilka godzin w stodole broniła się przed czerwonoarmistami za pomocą siekiery. Bolszewicy w końcu zakatowali ją na śmierć.

Jej zwłoki zostały ekshumowane i pochowane w Chełmie. Pośmiertnie odznaczona Krzyżem Srebrnym VM, była pierwszą w niepodległej Polsce kobietą której przyznano to odznaczenie.

Zobacz również: