Generał przeciwko Niemcom i Sowietom

Uważany za jednego z najwybitniejszych sztabowców II Rzeczypospolitej, mający za sobą doświadczenie w armii cesarsko-królewskiej z czasów I wojny światowej, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, komendant Wyższej Szkoły Wojennej, a wreszcie – podczas wojny obronnej 1939 roku – dowódca Armii „Poznań”.

15 kwietnia 1885 roku urodził się w Krakowie Tadeusz Kutrzeba. Pochodził z rodziny o silnych tradycjach wojskowych. Jego ojcem był kapitan armii austriackiej Tomasz Kutrzeba. W latach 1896-1900 odbierał naukę w szkole wojskowej w Fischau, a następnie, w latach 1900-1903, kontynuował ją w szkole realnej w Hranicach. Po zdaniu egzaminu dojrzałości w 1903 roku rozpoczyna studia na wydziale saperskim Wojskowej Akademii Technicznej. Ukończył ją w 1906 roku i daje się poznać jako nieprzeciętnie uzdolniony uczeń, odznaczający się inteligencją i bystrością umysłu, co korzystnie wpłynęło na jego karierę wojskową. Jako żołnierz armii austriackiej stacjonował w Sarajewie, był jednym ze świadków zamachu na arcyksięcia Franciszka Ferdynanda. W czasie I wojny światowej walczył na froncie wschodnim, a później przeciwko Włochom. Po odrodzeniu się państwa polskiego decyduje się na wstąpienie w szeregi Wojska Polskiego. W czasie bitwy warszawskiej kierował sztabem Frontu Środkowego, a następnie został dowódcą 2 Armii, która brała udział w walce o Białystok i w pościgu za bolszewikami w kierunku Lidy i Grodna.

tadeusz-kutrzeba

W czasie przewrotu majowego opowiedział się po stronie rządu, ale nie angażował się osobiście przeciwko organizatorom zamachu, co sprawiło, że nie utracił swojej pozycji w armii. Na wniosek marszałka Józefa Piłsudskiego, pełniącego funkcję Ministra Spraw Wojskowych, prezydent RP Ignacy Mościcki awansował go na generała brygady. Od 1928 roku był komendantem Wyższej Szkoły Wojennej. W marcu 1939 roku został generałem dywizji oraz dowódcą Armii „Poznań”, z którą przeszedł cały bitewny szlak. Był inicjatorem zwrotu zaczepnego zwanego bitwą nad Bzurą, w czasie którego dowodził Armiami „Poznań” i „Pomorze”. Następnie prowadził rozmowy kapitulacyjne z Niemcami. Po przegranej Polski w 1939 roku resztę wojny spędził jako jeniec.

Został wyzwolony przez wojska amerykańskie. Udał się do Londynu, gdzie współtworzył Instytut Władysława Sikorskiego. Powrót do kraju uniemożliwił mu nowotwór, zmarł w 1947 roku. Został pochowany z honorami wojskowymi i pośmiertnie odznaczony orderem Virtuti Militari III klasy. Tadeusz Kutrzeba był jednym z najwybitniejszych polskich sztabowców II Rzeczypospolitej.