Potomkowie ord mongolskich Czyngis-Chana, przybyłych z mordem i gwałtem do Europy w XIII wieku, na przestrzeni pokoleń znaleźli w Rzeczypospolitej swoją drugą ojczyznę.

Osadnictwo tatarskie na Litwie (okolice Wilna, Trok i Grodna) sięga jeszcze końcówki XIV wieku, ponad trzysta lat później Lipkowie, jak ich nazywano od tatarskiej nazwy Litwy, zaczęli się osiedlać także w Koronie, głównie na Podolu oraz Wołyniu. Najczęściej byli to uchodźcy polityczni ze Złotej Ordy oraz Chanatu Krymskiego, którzy początkowo przyjmowani byli przez księcia litewskiego Witolda w zamian za służbę wojskową.

W ten sposób brali oni udział w wojnie z Zakonem Krzyżackim, w tym także w bitwie pod Grunwaldem. Populacja tatarów na Litwie rosła z racji napływu jeńców wojennych, branych podczas walk z Tatarami krymskimi, z czasem Tatarzy litewski zaczęli otrzymywać szlachectwo oraz związane z nim przywileje. Do XVII wieku znaczna część muzułmańskiej szlachty podległa polonizacji, a zwykli Tatarzy w znacznym stopniu przyjęli kulturę litewską (tj. białoruską).

Uczestniczyli w licznych wojnach prowadzonych na przestrzeni wieków przez Rzeczpospolitą. Skupiali się zazwyczaj w chorągwiach tatarskich (zwanych też lipkowskimi), będącymi formacją lekkiej jazdy, doskonałej w pościgu oraz dywersji na tyłach nieprzyjaciela.

Obecnie Tatarzy mają status mniejszości etnicznej w Polsce, zamieszkują głównie Białostocczyznę, zwłaszcza wsie Kruszyniany i Bohoniki, zachowali wiarę muzułmańską.

Zobacz również: