Pomnik ojca sowieckiej bezpieki, stojący na placu tego samego imienia w Warszawie (ob. plac Bankowy) został zlikwidowany 32 lata temu – 17 listopada 1989 roku.

Został ustanowiony w tym miejscu 21 lipca 1951 roku, podczas odsłonięcia pomnika obecni byli przedstawiciele najwyższych władz państwowych i partyjnych, m.in.  Bolesław Bierut. Ceremonia miał się odbyć dzień wcześniej, w rocznicę śmierci „Żelaznego Feliksa”, lecz spóźniona obecność marszałka Żukowa oraz Wiaczesława Mołotowa wymusiła przesunięcie terminu o jeden dzień.

Z tej okazji zmieniono także nazwę placu Bankowego – nadano mu imię Feliksa Dzierżyńskiego. Był to zabieg propagandowy, gdyż na tym placu Dzierżyński przewodził jedynej swojej manifestacji SdKPiL 1 maja 1905 roku, podczas której poprowadził demonstrantów pod lufy rosyjskich karabinów.

Jeszcze tego roku pomnik (a szczególnie jego ręce) został oblany czerwoną farbą przez „nieznanych sprawców”. W 1982 roku, podczas stanu wojennego, został podpalony przez 16-letniego Emila Barchańskiego i kolegów. Barchański został złapany przez SB kilka tygodni później, podczas przesłuchiwań był bity. Zginął w czerwcu tego roku nad Wisłą, prawdopodobnie zamordowany przez bezpiekę.

Kres górowania Feliksa Edmundowicza nad placem Bankowym nadszedł wraz z przemianami ustrojowymi 1989 roku. 17 listopada pomnik został przy pomocy dźwigu zdjęty z cokołu, segment rzeźby z głową odpadł, uderzając głową o ziemię.

Zobacz również: