365 lat temu, 6 listopada 1657 roku, przed kościołem jezuickim w Bydgoszczy zaprzysiężone zostały traktaty welawsko-bydgoskie.

Treść traktatów pomiędzy księciem pruskim Fryderykiem Wilhelmem I a królem Janem Kazimierzem uzgodniona została 19 września w pruskiej Welawie (on. Znamiensk, obwód kaliningradzki). Oficjalne podpisanie traktatu nastąpiło 5 listopada w Bydgoszczy.

Na mocy tych dokumentów książę Fryderyk Wilhelm i wszyscy jego potomkowie w linii męskiej uzyskiwali suwerenność nad Prusami Książęcymi. Oznaczało to zerwanie lenności i utratę jakiejkolwiek kontroli nad Prusami przez Rzeczpospolitą – Prusy Książęce de facto stawały się samodzielnym państwem.

Prusy mogły powrócić pod panowanie polskie w wypadku wygaśnięcia rodu Hohenzollernów, dynastii panującej w Prusach. Ponadto Rzeczpospolita oddawała Księstwu Pruskiemu w lenno ziemię lęborsko-bytowską, wieś Drahim (ob. Stare Drawsko) w zastaw, a miasto Elbląg miało stać się własnością elektora pruskiego, pod warunkiem że uda mu się własnymi siłami wyzwolić je od Szwedów.

Tak radykalne posunięcie ze strony Rzeczpospolitej było wymuszone jej katastrofalną sytuacją w czasie potopu szwedzkiego. Rok wcześniej na mocy układu w Radnot, sąsiedzi Rzeczypospolitej mieli dokonać jej rozbioru, a Prusom miały przypaść województwo łęczyckie, kaliskie, poznańskie i sieradzkie.

Zniesienie lenności nad Księstwem Pruskim w zamian za przymierze przeciwko Szwecji miało na celu częściowe zneutralizowanie takiego zagrożenia.

Zobacz również: