19 listopada 1640 roku, 382 lata temu, w Świadości (ob. okręg uciański Litwy) zmarł hetman wielki litewski Krzysztof Radziwiłł herbu Trąby – wyznawca i protektor kalwinizmu.

Urodził się w Birżach w 1585 roku, wyznanie kalwińskie przejął od swojego ojca, hetmana Mikołaja „Pioruna” Radziwiłła. Zdobył wszechstronne wykształcenie na uczelniach Europy zachodniej, m.in. w Heidelbergu, Lipsku i we Francji. Dowodził w wojnach ze Szwecją i Moskwą w latach 1600-18, gdzie wykazał się energicznym działaniem i talentem przywódczym.

Najbardziej znany jest z zaopatrywania przez kilka miesięcy oblężonego przez Rosjan Smoleńska podczas wojny 1632-34, co dało czas królowi Władysławowi IV Wazie czas na nadejście z odsieczą i pobicie Moskali pod murami twierdzy. Za wyczyn ten otrzymał buławę hetmańską, mimo iż był dość sceptyczny wobec planów wojennych króla.

Istotna jest jego działalność religijna – patronował Jednocie Wileńskiej, w której był uważany za „pana i pierwszego po Bogu obrońcę”. W odróżnieniu od większości magnatów brał udział w synodach kalwińskich, dwukrotnie im przewodnicząc. Jego sława obrońcy wiary ewangelickiej reformowanej znana była także w Koronie. Wspierał finansowo rozwój Kościoła kalwińskiego na Litwie.

Z powodów wyznaniowych król Zygmunt III blokował jego nominację senatorską, zupełnie niesłusznie, gdyż Radziwiłł, pomimo głębokiej i gorliwej wiary, był człowiekiem tolerancyjnym wyznaniowo.

Zobacz również: