Polacy żyjący dzisiaj na terenie Kazachstanu rzadko przybywali tu z własnej woli. Większość z nich to potomkowie przymusowo deportowanych, podczas kilku zsyłek z obszaru dzisiejszej Ukrainy i Białorusi w latach trzydziestych ubiegłego stulecia i w czasie II wojny światowej. Wielu z nich trafiło w okolice Pawłodaru.

W Kazachskich stepach można spotkać wiele zapomnianych polskich mogił. Od dawna nie mają już swoich opiekunów. Najwięcej z nich pochodzi z czasów stalinowskich zsyłek, które rozpoczęły się w 1936 na terenie dzisiejszej Ukrainy. Z obwodów chmielnickiego, żytomierskiego i winnickiego deportowano ma nieludzką ziemię ponad sto tysięcy Polaków.

Kazachstan, odległy kraj położony w Azji Środkowej, jakże bliski Polsce przez dramatyczną historię z lat 30. i 40. XX wieku, kiedy to nasi Rodacy, masowo zsyłani byli przez władze komunistyczne z terenów radzieckiej Ukrainy na bezkresne stepy. Nakazano im mieszkać w wyznaczonych drewnianymi kołkami punktach („toczkach”), gdzie mieli sami zbudować prymitywne domy zwane ziemiankami. Z czasem numery toczek zamienili na swojsko brzmiące nazwy, np.: Oziornoje, Jasna Polana, Zielony Gaj. Te nazwy przetrwały do dziś i przypominają, że właśnie tu żyją Polacy, którzy oswoili tę nieprzyjazną ziemię, a dzięki budowie kościołów nadali jej bardziej ludzki wymiar. Takich miejsc w Północnym Kazachstanie jest wiele. My, wolontariusze Fundacji Studio Wschód, szczególnie związani jesteśmy z kilkoma z nich. I to właśnie one znalazły się na trasie naszej piątej wyprawy do tego ogromnego kraju. Pojawiły się również nowe miejscowości, do których być może powrócimy w kolejnych latach.