Tegoroczny wyjazd na akcję „Mogiłę pradziada ocal od zapomnienia” nie był przeze mnie planowany. Nie pracuję już w szkole, zatem nie mam własnych uczniów, z którymi mogłabym pojechać na Akcję. Ci, z którymi jeździłam dotychczas, w tym roku zrezygnowali. Wydawało się, iż wakacyjne plany trzeba będzie zorientować na inne wyjazdy. Ale miesiąc przed Akcją zadzwoniono do mnie….
Reportaż opowiada o największym dziś skupisku Polaków w Kazachstanie, czyli Kokszetau na północ od Nursułtanu – dawnej Astany. O festiwalu kultury polskiej, dzisiejszych poczynaniach Polaków, ich życia codziennym. Stosunkach między Polakami a Kazachami i historii zesłańców. Reportaż przekrojowo ukazuje wczoraj, dziś i jutro Polaków, którzy wytrwali na kazachskiej ziemi.
W Kazachstanie spotkaliśmy 88 letnią Paulinę Sokołowską, najstarszą Polkę we wsi Podolski. Jako dziecko wraz ze swą rodziną została zesłana przez Stalina z Płoskirowa (Kresy I RP, obecnie Chmielnicki) na stepy Kazachstanu. W dramatycznej wypowiedzi prosi aby zabrać ją do Polski, by przed odejściem mogła ujrzeć ojczysty kraj i opowiedzieć o tym co spotkało ją i jej rodzinę.
„Ja prawie litewskiego nie znam” – mówi nastoletni Dawid Gulbinowski z Pakienia na Wileńszczyźnie. W filmie Polacy z Litwy i Ukrainy mówią jak się trzymają na Kresach.
Repatrianci z Kazachstanu i Rosji powoli wracają do Polski. Przywykają do starej a nowej ojczyzny. Stawiają swe pierwsze kroki w nowej rzeczywistości. Zapytaliśmy ich jak podoba im się w Polsce.
Urodzona w 1937 w Kazachstanie Lila Adela Pławicka, w wieku 82 lat powróciła do kraju, gdzie obchodziła po raz pierwszy urodziny w ojczyźnie. Lepiej późno niż wcale. Życzmy 150 lat naszej Rodaczce!
Przodkowie Pani Leonidy Dworeckiej zostali zesłani do Kazachstanu przez Stalina w 1936 roku. Powoli potomkowie zesłańców spełniają marzenia i wracają do Polski. W Kokszetau, Podolski i Oziorne żyją potomkowie zesłańców z Kresów I RP. Budujemy dla nich Dom.
Po raz pierwszy zorganizowaną grupą wyruszyliśmy do Kazachstanu. Odwiedziliśmy potomków zesłańców z 1936 r., pochodzących z Kresów I RP. Rodaków, którzy przetrwali chłód, głód i sowiecki terror tworząc początkowo w ziemiankach nowe wsie – Podolskie i Oziorne. W Kokczetaw poznaliśmy dynamiczne polskie stowarzyszenie napędzane liczną polską młodzieżą. Wyprawa była obfita we wzruszające spotkania, przywieźliśmy im kawałek Polski, udokumentowaliśmy ich relacje i historie. Razem pracowaliśmy ratując zesłańcze mogiły. Przyjrzeliśmy się procesowi repatriacji, jeszcze mocniej idziemy ku budowie domu kresowego i ściągnięcia krajów do macierzy. Wstępna relacja już na portalu!
Po raz 10 odbyła się lipcowa akcja Mogiłę pradziada ocal od zapomnienia. W lipcu ponad 1000 wolontariuszy uratowało 150 polskich cmentarzy na Ukrainie. Reportaż traktuje o Żytomierzu, Rudni Baranowskiej, Hanaczowie i Berdyczowie.
W ramach X edycji akcji „Mogiłę pradziada ocal od zapomnienia” wolontariusze z Kudowy-Zdrój porządkowali 3 polskie cmentarze znajdujące się na Ukrainie: w Dunajowie, Pomorzanach i Wicyniu. Relacja z ich wyjazdu oraz efekty prac poniżej.